Άρθρα

back buttonΦακοί φωτογραφικής μηχανής και η χρήση τους

28-10-10 02:31:04 PM

                                                                                                            Μανόλης Παπαδάκης  EFIAP

 

ΦΑΚΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΗΣ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ

 

      Δεν χρησιμοποιούμε βέβαια τηλεφακό μόνο όταν δεν μπορούμε να πάμε κοντά ή  ευρυγώνιο μόνο όταν δεν μπορούμε να απομακρυνθούμε και θέλουμε περισσότερα στο κάδρο μας.
      Ο ευρυγώνιος και ο τηλεφακός αν χρησιμοποιηθούν σωστά και δημιουργικά μπορούν να δώσουν εντυπωσιακά αποτελέσματα που έχουν έντονο το καλλιτεχνικό στοιχείο και την σφραγίδα του φωτογράφου .


Εστιακή απόσταση φακού:      Η απόσταση φακού – εστίας (σε mm)
Ο φακός δέχεται τις φωτεινές ακτίνες που αντανακλώνται από κάθε σημείο του αντικειμένου και τις συγκεντρώνει στην εστία του (δηλ. στο εστιακό επίπεδο όπου και θα μπει το φιλμ ή ο αισθητήρας σχηματίζοντας ένα ανεστραμμένο είδωλο ).

                                                 


Οι διαστάσεις του ειδώλου στον αισθητήρα είναι ανάλογες της εστιακής απόστασης.
     Δηλαδή ο 100 mm θα δώσει διπλάσιο είδωλο (στο φιλμ ή στον αισθητήρα) από τον 50 mm .

         Στην  πράξη ο φακός της μηχανής είναι σύνθετος αποτελούμενος από σύστημα συγκεντρωτικών και αποκλινόντων φακών που σκοπό έχει να δώσει είδωλο υψηλής ποιότητας και να ελαττώσει τα σφάλματα που θα είχαμε, χρησιμοποιώντας μόνο ένα στοιχείο.
                          
         Ένας σύγχρονος ZOOM 18-200 mm φακός για μηχανή SLR. (Πολλές εστιακές αποστάσεις σε ένα φακό)
Τα ίδια περίπου ισχύουν για τον zoom της μικρής compact

 

                Λήψεις με τον ίδιο zoom φακό σε διάφορες εστιακές αποστάσεις

                     18 mm                                   24 mm                                    35 mm

 

                  50  mm                                  75 mm                                     105 mm

 

               130 mm                               150 mm                                   200 mm



                                          ΝΟΡΜΑΛ – ΣΤΑΝΤΑΡ ΦΑΚΟΙ
 Για τη μηχανή των 35 mm ο νορμάλ είναι 45 ή  50 ή 55 mm

                                        

Ένας νορμάλ-στανταρ φακός 50 mm


    Ο νορμάλ θα μας δώσει μια ρεαλιστική εικόνα που βλέπουμε «κανονικά» με τα μάτια μας καθαρά (γωνίας 45 με 50 μοιρών)   Με τον νορμάλ έχουμε «κανονική προοπτική» που από εκεί και πάνω ή κάτω αρχίζει να παραβιάζεται σιγά-σιγά.
Προοπτική : το να μας φαίνονται τα κοντινά αντικείμενα μεγαλύτερα
 π.χ. σιδηροτροχιές, δρόμος κ.λ.π. ).

                          

Λήψη με νορμάλ φακό (ή με zoom φακό στα 50mm περίπου) Παρατηρήσετε τις άλλες δύο όμοιες φωτογραφίες παρακάτω με λήψη από ευρυγώνιο και τηλεφακό για να διαπιστώσετε τις διαφορές στην προοπτική και τη σχέση αντικειμένων.

 


                                                          ΕΥΡΥΓΩΝΙΟΙ  
 Χαρακτηριστικά  βέβαια των ευρυγωνίων που η έντασή τους αυξάνεται όσο μικραίνει η εστιακή τους απόσταση ( από 35 mm προς τα 6 mm ) είναι:
    α)  Η μεγάλη γωνία κάλυψης από 65 μοίρες στα 35 mm ως τις 220 μοίρες στα 6 mm , που σημαίνει ότι μη μπορώντας να πάμε πιο πίσω θα μας εξυπηρετήσει χωρώντας  αυτό που θέλουμε στο κάδρο.
    β)  Η έντονη προοπτική που θα δώσει έως σοβαρές παραμορφώσεις
    γ) Το μεγάλο βάθος πεδίου. 
     ( π. χ.   ο ευρυγώνιος 15 mm θα δώσει Β.Πεδίου από  25 cm ως το άπειρο. )

                                     

Δύο ακραίες περιπτώσεις με πολύ μεγάλο Βάθος Πεδίου (Ευρυγώνιος και διάφραγμα f/22) και πολύ μικρό (Τηλεφακός και διάφραγμα f/4)

 


      Οι ευρυγώνιοι είναι κατάλληλοι για εσωτερικούς χώρους και για φωτογράφηση  ομάδας πολλών ατόμων αλλά και για τοπίο όπου θα εκμεταλλευτούμε το μεγάλο Β. Πεδίου (που μπορεί να είναι από το φακό μέχρι το άπειρο)
Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε δημιουργικά  λόγω της έντονης προοπτικής για δημιουργική φωτογραφία δίνοντας μια άλλη δυναμική, ένταση και πρωτοτυπία.
                             

                                     Λήψη με ευρυγώνιο (του ίδιου θέματος)

 

 

   Σωστή χρήση του ευρυγώνιου στο τοπίο που θα δώσει και μεγάλο Βάθος Πεδίου

 

 

Ο ευρυγώνιος θα δώσει έντονη προοπτική και παραμορφώσεις στα αρχιτεκτονικά
               


                                                    ΤΗΛΕΦΑΚΟΙ
         Χαρακτηριστικά των τηλεφακών είναι η μικρή γωνία παρατήρησης
 ( π. χ. 8 μοίρες στα 300 mm ) που μας διευκολύνει στις μακρινές  λήψεις , η επίπεδη προοπτική (συμπίεση) και φυσικά το μικρό βάθος πεδίου.

Λήψη με τηλεφακό στα 90 mm και διάφραγμα f/2,8 (Πολύ μικρό Βάθος Πεδίου με νετ περιοχή λίγο πριν και λίγο μετά τα 60 εκατοστά)

 


     Οι τηλεφακοί είναι ιδανικοί για διάφορα σπόρ, αγώνες κ.λ.π. αλλά και για πορτραίτο  (ειδικά από 85 – 135 mm) Με τον τηλεφακό τα μακρινά  αντικείμενα θα έλθουν σε μια διαφορετική σχέση με τα κοντινά.  « συμπίεση  » .
Μπορούμε να εκμεταλλευτούμε επίσης δημιουργικά το πολύ μικρό βάθος πεδίου υποβαθμίζοντας  εντελώς ( φλου ) τα μπροστινά πλάνα ή το φόντο ή και τα δυο δίνοντας έμφαση στο θέμα μας.

                            

                                     Λήψη με τηλεφακό (του ίδιου θέματος)

 

 

   Λήψη με τηλεφακό στα 200 mm (Δίδει αρκετή συμπίεση και η βάρκα φαίνεται κοντά στη στεριά, ενώ η απόσταση από αυτή είναι σημαντική )

 

 


Λήψη με τηλεφακό στα 200 mm (Πολύ μικρό Βάθος Πεδίου με νετ μόνο ένα πρόσωπο και εκτός εστίασης τα εμπρός και πίσω άτομα δίδοντας παράλληλα σημαντική συμπίεση στα τρία επίπεδα)

 

 

                     Νορμάλ                            Ευρυγώνιος                             Τηλεφακός

              Η απόσταση των παιδιών από το άγαλμα και στις τρεις λήψεις ήταν η ίδια



Ένας καλός κανόνας για την χρήση των τηλεφακών στο χέρι είναι ο εξής :
Ένας 100 mm απαιτεί τουλάχιστο 1/100 ταχύτητα , ένας 200 mm ή 300 mm τουλάχιστο 1/250 κ.λ.π..


Τηλεφακοί για πορτρέτο ;
Άριστοι φακοί για πορτρέτο από 85 – 135 mm με σημαντικά πλεονεκτήματα τα παρακάτω:
1.) Κατάλληλη απόσταση εργασίας   (1,80 ως 3 μ.) από το άτομο που χωρίς να επηρεάζεται, νιώθει λιγότερη αμηχανία, γίνεται πιο αυθόρμητο και μπορεί έστω και στιγμιαία να ξεχάσει την παρουσία μας με αποτέλεσμα να πετύχουμε καλύτερες εκφράσεις.
2.) Καλύτερη προοπτική διότι με μια κοντινή λήψη έστω και με νορμάλ η μύτη αφού είναι κοντινότερη στο φακό από ότι τα αυτιά θα φανεί μεγαλύτερη από τη σωστή αναλογία, πράγμα που ξεπερνιέται χρησιμοποιώντας τηλεφακό σε μεγάλη απόσταση διότι η διαφορά (απόσταση) μύτης αυτιών θα μικρύνει.
3.) Περιορισμένο βάθος πεδίου παίρνοντας ένα καθαρό πορτρέτο με το φόντο φλου δίνοντας έμφαση στο θέμα (προπάντων στο ύπαιθρο)


( Μεγάλη προσοχή με τις compact μηχανές να μη μένει ο φακός στο wide σε φωτογράφηση προσώπων από κοντά)